‘Het moment van het startschot van El Charco is heilig’

Op donderdag 11 september 2008 vindt in La Aldea op Gran Canaria traditioneel het jaarlijkse ‘fiesta del Charco’ plaats, een volksfeest bij uitstek. En met het verstrijken van de tijd passen ook gebruiken en plaatselijke gewoonten zich aan.

Enkele jaren geleden werd de eerste persoon die bij ‘El Charco’ voortijdig in het water sprong gestenigd. Dit gebeurde tot voor 50 jaar, toen een buurtbewoner een vuurpijl afstak nog voordat de burgemeester dit gedaan had, de man werd niet gestenigd, maar gearresteerd. Het moment van het startschot van ‘El Charco’ is heilig, het feest begint op het moment, dat de burgemeester de vuurpijl afsteekt.

‘Fiesta del Charco’ in La Aldea (Gran Canaria).

In de loop van de tijd passen de volksfeesten zich aan. Met het groeien van het dorp en de tradities is het van oorsprong verdoven van vis, uitgegroeid tot een feest.  In 1776 wilde de Bisschop controle uitoefenen op de mannen en de vrouwen die met opgestroopte mouwen in het water sprongen, iets wat de toenmalige Kerk helemaal niet beviel. In de twintigste eeuw hebben de massaliteit en lange perioden van droogte gezorgd voor het alternatief van een kunstmatige charca (regen)plas. Zo sprongen in de tweede helft van de vorige eeuw bij het Charco (afwateringskanaal) de mensen in zwembroek in het water, allen maar om nat te worden en niet om te vissen. “Tegenwoordig is de massale opkomt een groot probleem,” aldus Francisco Moreno, de plaatselijke geschiedschrijver, die in opdracht van het Eilandbestuur van Gran Canaria een boek - ‘El Charco, fiesta, paisaje y patrimonio’ -  heeft geschreven over het fenomeen.

Francisco Moreno.

Het huidige feest is waarschijnlijk een overblijfsel uit de tijd van de oerbewoners. De Canario’s hielden grote feesten bij het collectief visvangen in (regen) plassen aan de kust en in de branding zelf,  hoewel de techniek van blootshand visvangen met behulp van plantensap van cardones en tabaibas niet wordt vermeld in oude kronieken, en dit pas in de 18de Eeuw voor het eerst opduikt in geschiedkundige beschrijvingen. 
 
LA EMBARBASCADA
Vroeger stond het feest bekend als ‘La Embarbascada’. De betekenis van dit woord is te herleiden uit het Castilliaanse embarbascar: “verbasco (plantkundig: toorts – Verbascum) in het water doen, om de vissen te verdoven en ze te vangen.” Dit wordt op veel plaatsen in de wereld gebruikt, o.a. in de Amazonas, maar dan met de plaatselijke, inheemse gifplanten die een verdovende werking hebben. In het Canarische geval hebben de plantengeslachten van de euforbia (cardones, tabaibas…) deze werking.

Voor iemand die niet weet wat het feest inhoudt, kan in het kort worden gezegd, dat het gaat om een zeer oude manier van vissen in een plas, waarbij men met veel feestgedruis, gekleed te water gaat. Dit, in de vreugde van een collectief gevoel het feest in de toekomst voort te zetten. Maar wie eraan deelneemt moet de traditie respecteren.

De plaats waar ‘El Charco’ zich afpeelt is de gehele monding van de Barranco van La Aldea. Maar het gebruik komt in het gedrang door nieuwbouwplannen, zoals de aanleg van golfbanen, jachthavens die de barranco-monding in beslag zullen gaan nemen. In de toekomst zal een evenwicht gezocht moeten worden voor het samengaan van deze plannen met dat wat nu, tot vreugde van de bewoners van la Aldea, officieel is uitgeroepen tot Cultureel Erfgoed.