Felle opleving Pleito Insular: groot tumult op de Canarische Eilanden

De Tinerfense krant ‘El Día’ heeft op olie op het vuur van het ‘Pleito Insular’ (de rivaliteit tussen Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria) gegooid. Men deed dit, door op zondag 15 januari 2005 een artikel te publiceren, waarin de krant voorstelt het voorvoegsel ‘Gran’ te schrappen in de naam van het Ronde Eiland (Gran Canaria).

De Canarische Archipel, in 1852 bestuurlijk verdeeld in twee bisdommen en twee provincies.

De krant El Dia schreef in het, op zijn zachtst gezegd ‘reactionaire’ artikel, dat: ” …men in het, in behandeling zijnde en te zijner tijd aan de Spaanse regering voor te leggen, herziene ‘Statuut voor Autonomie van de Canarische Eilanden’ de naam ‘Gran Canaria’ niet langer moet opnemen, maar hiervoor in de plaats, uitsluitend de naam ‘Canaria’ moet gebruiken.

Dit heeft veel commotie veroorzaakt op de Canarische Eilanden en in het bijzonder zijn veel Grancanario’s hiertegen in verweer gekomen. ‘Het is beschamend, dat er mensen op de Canarische Eilanden rondlopen die hier zo over denken’ of, ‘El Día is een niet serieus te nemen Krant’ tot ‘Onvoorstelbaar’ (en alle gradaties daar tussen). Het zijn slechts enkele reacties op het controversiële artikel in El Dia.

Op Gran Canaria komen de afwijzende reacties in alle toonaarden voor. In alle lagen van de bevolking op het Ronde Eiland is gereageerd, van laconiek tot furieus.

Ook worden weer actief alle voor- en tegenargumenten in de “strijd” geworpen die het Pleito Insular stand houden. Zo heeft bijvoorbeeld het eiland Tenerife een groter grondoppervlak dan het eiland Gran Canaria, maar heeft Gran Canaria weer meer inwoners dan Tenerife.

De Canarische pers staat dan ook bol met verontwaardigde reacties van hooggeplaatste regeringsfunctionarissen tot de man of vrouw op de straat en ondertussen ook van vooraanstaande wetenschappers. ‘Gran Canaria «Canaria la grande» wordt voor het eerst genoemd in een kroniek uit 1393′, allen staan afwijzend tegenover het ‘onzedelijke’ voorstel van de ‘chichareros’ (Spotnaam voor Tinerfeños).

“De ‘Kroniek’ van Hendrik de Derde, uit 1393, is de eerste bron waar Gran Canaria herhaaldelijk vermeld staat als ‘Canaria la Grande’”, legt Francisco Fajardo uit. Fajardo is leraar Moderne Geschiedenis aan de Universiteit van La Laguna (Tenerife).

Dat was dus nog voordat ‘Le Canarien’ verscheen, de kroniek over de dagboeken van de Normandische expeditie in 1402. Deze gaat over de verovering van Lanzarote, die geschreven is door de Franciscaner paters Pedro Bontier en Juan Le Verrier, aalmoezeniers in het leger van de kapiteins Jean de Bethencourt en Gadifer de la Salle.
Sindsdien wordt het ‘Ronde Eiland’ onveranderlijk ‘Canaria’ en ‘Gran Canaria’ genoemd, zo merkt Antonio Bethencourt Massieu op. Bethencourt Massieu is geschiedkundige; ex rector van de Universiteit van La Laguna (ULL) en doctor Honoris Causa van de Universiteit van Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC).

Volgens de wetenschappers is er een zeer lange lijst van historische documenten waarin de naam Gran Canaria voorkomt.

Er zijn documenten met daarin de naam ‘Gran Canaria’, die voorzien zijn van de handtekeningen van Los Reyes Católicos (het Katholieke Koningspaar).

Ook de Pauselijke encyclieken uit de vijftiende eeuw spreken herhaaldelijk over ‘Gran Canaria’ als het om dit eiland gaat, signaleert Manuel Lobo. Lobo is rector van en hoogleraar Moderne Geschiedenis aan de ULPG.

Ook het dagboek van Columbus verwijst op deze manier naar de naam, stelt filosoof en professor Maximiano Trapero vast. Trapero is verbonden aan de ULPG.

In de negentiende eeuw heeft men van regeringswege de naam definitief geregistreerd als ‘Gran Canaria’, om het verschil aan te geven met de naam van de Archipel, zo legt Bethencourt Massieu uit. Allen zijn het erover eens, dat er geen enkele historische grond is aan te voeren om het ronde eiland de naam “Canaria” met het voorvoegsel “Gran” te onthouden, omdat de naam “Gran Canaria” al sinds de veertiende eeuw bestaat.

Het pleito insular is de rivaliteit tussen Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria. Deze rivaliteit is ontstaan in de negentiende eeuw en komt voort uit de regeringspolitiek voor de Canarische Eilanden. In 1852 - veertig jaar na de goedkeuring van de zogenoemde Gaditaanse Grondwet, is de Canarische Archipel opgedeeld in twee bisdommen en in twee provincies. En vanaf dat moment heeft deze regeringspolitiek enorm veel schade aangericht in het eenheidsgevoel van de Canarische bevolking.

Meer algemene informatie over de Canarische eilanden:
http://www.gran-canaria-info.com/wiki/tiki-index.php?page=Canary+Islands