Reuzenhagedis van La Palma is niet uitgestorven

Er zijn bewijzen, dat een soort, waarvan men dacht, dat deze verdwenen was, heeft overleefd.

Men is de ‘lagarto gigante de La Palma’ (de reuzenhagedis van La Palma) tegengekomen. Het gaat om een soort waarvan men dacht, dat deze was uitgestorven en waar men al ruim tien jaar naar op zoek is,  zo verzekerde José Antonio Mateo, bioloog van het ‘Centro de Recuperación del lagarto gigante’ op La Gomera.

Mateo legt uit, dat enkele foto’s, die in de zomer van 2007 zijn gemaakt op de westelijke eilanden van de Canarische Archipel, getuigen van het bestaan van de laatste grote hagedis met deze eigenschappen en, dat die dan ook verder bestudeerd zal moeten worden.

Mateo is dokter in de Biologie aan de Universiteit van Sevilla. Hij beweert, dat de foto’s een tastbaar bewijs zijn van het overleven van de reuzensalamander van La Palma, een soort die door deskundigen is beschreven met de Latijnse naam Gallotia auaritae. Dit na onderzoek van overblijfselen die aangetroffen zijn op de archeologische vindplaatsen La Puntilla, Roque de Mazo en die van Los Tilos.

Gallotia
Gallotia is een geslacht van hagedissen uit de familie echte hagedissen (Lacertidae). De soorten behoorden tot het geslacht Lacerta, waardoor de oude namen nog vaak opduiken. Er zijn 8 soorten die endemisch zijn op de Canarische Eilanden. Ze leven in rotsige gebieden met veel vegetatie, want in tegenstelling tot de meeste echte hagedissen bestaat het menu naast kleine diertjes voor een belangrijk deel uit plantendelen van fruit en bloemen, vooral bij oudere dieren. Alle soorten zijn erg grof gebouwd, hebben een grote kop en gedrongen lichaam. Bij veel soorten hebben de mannetjes blauwe, afstekende vlekken op de flanken, vooral in de paartijd.

Mateo vertelt, dat Luis Enrique Mínguez, van het  ‘Instituto de Investigación en Recursos Cinegéticos (IREC)’, tijdens een voettocht door het Noordwesten van La Palma verrast werd door de aanwezigheid van een hagedisachtige van grote afmeting, die werd aangetroffen op een vlak stuk land, dat was aangelegd op 45 meter boven zeeniveau.

De hagedis bevond zich op ongeveer 10 meter van de waarnemer, voelde zich amper gestoord door zijn aanwezigheid en verplaatste zich zonder haast tussen de begroeiing langs de weg. Gedrag, dat  het mogelijk maakte, om met een telelens een serie foto’s te schieten

Mateo benadrukte, dat hij bij het bestuderen van de foto’s kon concluderen, dat de hagedisachtige het gedrag en het uiterlijk vertoonde van een Canarische mannetjeshagedis met een donkere rugkleur, zonder gekleurde vlekken.

 Mateo ging, samen met een team van deskundigen, naar de plaats waar de hagedis was aangetroffen. Daar maakten  zichtbare kenmerken rondom het dier (stenen en planten) het mogelijk, de afmetingen van de hagedis te schatten, die een totale lengte zou moeten hebben van ongeveer 300 tot 312 millimeter. Een lengte die, als men deze vergelijkt met de ‘lagarto gigante de La Gomera’, overeenkomt met een dier wat 4 tot 5 jaar oud is en, dat een gewicht heeft van ongeveer 170 gram.

Mateo benadrukt, dat het onmiddellijk duidelijk was, dat het niet om een ‘tizón de La Palma’ gaat. Die heeft namelijk blauwe vlekken op zijn keel, altijd een minder robuust uiterlijk en een romp die nooit langer wordt dan 120 millimeter. Alle andere kenmerken in aanmerking genomen, zou het kunnen gaan om een exemplaar van de soort Gallotia auaritae, die endemisch is op La Palma en waarvan het uiterlijk niet bekend is.

Mateo liet weten, dat de deskundigen in oktober 200’7 zijn teruggegaan naar het gebied waar men de waarneming deed en dat men daar een nauwgezette zoektocht ondernam, die ook sommige nabijgelegen kustrotsen omvatte.

Men heeft geen nieuwe aanwijzigen verkregen van de aanwezigheid van grote hagedissen. Hoewel het, zo zegt men, mogelijk is, dat dit komt door de late datum waarop de expeditie is uitgevoerd en het slechte weer wat heerste op de dagen waarop het onderzoek werd uitgevoerd.

De bioloog zegt, dat het belangrijk is, dat een team met basis op La Palma een intensieve zoektocht opzet die zich concentreert op de vindplaats, een plaats waarvan men over getuigenissen beschikt die spreken van het bestaan van grote hagedissen.

José Antonio Mateo brengt in herinnering, dat tweeduizend jaar geleden, voor de komst van de mens op de Archipel, de vijf, meest westelijk gelegen eilanden: Gran Canaria, Tenerife, La Gomera, El Hierro en La Palma bevolkt waren met reuzenhagedissen. De totale lengte van een exemplaar kon in sommige gevallen wel meer dan 150 millimeter kon bedragen. Het ging voornamelijk om herbivoren die de kuststreek en het middelhoge gebergte op de eilanden bewoonden en waarvan de demografische kenmerken niet bestand waren tegen de menselijke activiteit en die van gewervelde dieren zoals ratten, honden en vooral katten die met de mens meekwamen.

De grote hagedissen van  Tenerife, La Gomera, La Palma en El Hierro  werden steeds zeldzamer, totdat men in het midden van de twintigste eeuw ervan uitging, dat ze allemaal waren uitgeroeid.

In het laatste kwart van de twintigste eeuw heeft de groeiende belangstelling voor reptielen ertoe geleid, dat deze processen van uitsterven nog niet compleet zijn en langzamerhand ontdekt men kleine populaties van reuzenhagedissen op drie van deze eilanden.

Zo kon Alfredo Salvador in 1971 het overleven van de ‘lagarto gigante de El Hierro’ aantonen. En bewees Efraín Hernández in 1995 het bestaan van de ‘lagarto gigante de Tenerife’ op de rotswanden van Teno en Guaza.

In juni 1999 vingen biologen van de Universiteit van La Laguna, aan de voet van de bergwand van La Mérica, in de Valle Gran Rey, het eerste exemplaar van de ‘lagarto gigante de La Gomera’.

Zodoende bleef la Palma over als enig westelijk gelegen eiland, waarvan men in de veronderstelling verkeerde, dat de reuzensalamanders er uitgestorven waren en waarvan enkele overlevende dieren nu het  bewijs lijken te zijn, dat ze toch overleefd hebben.

Mateo besluit, dat we te maken hebben met een andere, ernstige bedreigde Canarische diersoort die een actieve bescherming vereist van de bevoegde overheid.